Fan coil: Τι είναι, τύποι, πώς λειτουργούν, πώς να επιλέξετε

Τι είναι το fan coil και πώς λειτουργεί

Το fan coil, που στα ελληνικά γράφεται και φανκόιλ, έχει δύο βασικά μέρη: Έναν εναλλάκτη θερμότητας, δηλαδή ένα στοιχείο από χαλκοσωλήνα και πτερύγια αλουμινίου μέσα στο οποίο κυκλοφορεί νερό, και έναν ανεμιστήρα. Ο ανεμιστήρας αναρροφά τον αέρα του χώρου, τον περνά μέσα από τα πτερύγια και τον επιστρέφει ζεστό ή δροσερό. Μέσα στο σπίτι κυκλοφορεί μόνο νερό, χωρίς ψυκτικό μέσο στους χώρους.

• Θέρμανση. Ζεστό νερό από αντλία θερμότητας ή λέβητα. Με αντλία θερμότητας το νερό είναι χλιαρότερο, για παράδειγμα 45/40 °C.
• Ψύξη. Κρύο νερό από αντλία θερμότητας ή ψύκτη, για παράδειγμα 7/12 °C, δηλαδή προσαγωγή 7 °C και επιστροφή 12 °C.
• Συμπυκνώματα. Στην ψύξη η υγρασία του αέρα γίνεται νερό πάνω στον κρύο εναλλάκτη. Το νερό μαζεύεται στη λεκάνη συμπυκνωμάτων και φεύγει με σωλήνα προς την αποχέτευση, με μικρή κατηφορική κλίση (το εγχειρίδιο του Crystal ζητά 3 cm ανά μέτρο).
• Έλεγχος. Ο πίνακας ή ο θερμοστάτης κάθε μονάδας ρυθμίζει την ταχύτητα του ανεμιστήρα και, όπου υπάρχει, ανοίγει και κλείνει την ηλεκτροβάνα του νερού.

Ο ανεμιστήρας είναι ο λόγος που ένα fan coil αποδίδει αρκετά και με χλιαρό νερό. Στα ενδοδαπέδια MINIB, με νερό 45/40 °C, η σειρά HC με ανεμιστήρα αποδίδει 0,7 έως 2,2 kW ανά μέτρο, ενώ η σειρά PB, που δουλεύει χωρίς ανεμιστήρα, 0,08 έως 0,23 kW ανά μέτρο.

Τύποι: Ποια σώματα fan coil υπάρχουν

Όλα δουλεύουν με τον ίδιο τρόπο. Διαφέρουν στο πού τοποθετούνται και στο τι φαίνεται στον χώρο.

Υπάρχουν επίσης μονάδες για την ψευδοροφή, όπως τα fan coil κασέτας και τα καναλάτα, όπου ο αέρας μπαίνει και βγαίνει από γρίλιες στο ταβάνι, απευθείας ή μέσα από αεραγωγούς.

Σύνδεση με αντλία θερμότητας

Με αντλία θερμότητας αέρα νερού τα ίδια fan coil δίνουν θέρμανση τον χειμώνα και ψύξη το καλοκαίρι. Τέσσερα σημεία θέλουν προσοχή.

• Χαμηλή θερμοκρασία νερού στη θέρμανση. Η αντλία θερμότητας αποδίδει καλύτερα όταν ετοιμάζει χλιαρό νερό. Στις υψηλές θερμοκρασίες ο βαθμός απόδοσής της μειώνεται. Γι' αυτό τα fan coil επιλέγονται με την ισχύ τους σε νερό 45/40 °C ή με είσοδο 50 °C, και όχι στα 70/60 °C ή 75/65 °C ενός λέβητα.
• Ψύξη με κρύο νερό. Με νερό 7/12 °C το fan coil αφυγραίνει τον αέρα και βγάζει συμπυκνώματα. Χρειάζονται μόνωση στις σωληνώσεις του κρύου νερού και αποχέτευση σε κάθε μονάδα. Στα ενδοδαπέδια MINIB της σειράς HC, με νερό 16/18 °C η ψύξη γίνεται χωρίς συμπυκνώματα, στο 60 % περίπου της απόδοσης.
• Δύο ή τέσσερις σωλήνες. Στο σύστημα δύο σωλήνων το ίδιο κύκλωμα φέρνει ζεστό νερό τον χειμώνα και κρύο το καλοκαίρι. Στο σύστημα τεσσάρων σωλήνων υπάρχουν δύο χωριστά κυκλώματα, για κτίρια όπου κάποιοι χώροι θέλουν θέρμανση και άλλοι ψύξη την ίδια ώρα. Τότε χρειάζονται μονάδες με δύο κυκλώματα νερού, όπως η σειρά MINIB HC 4P.
• Λίγο νερό στην εγκατάσταση. Ένα fan coil περιέχει πολύ λίγο νερό. Στα Crystal SMART WiFi ο εναλλάκτης έχει από 0,48 έως 1,48 L. Όταν κλείνουν οι βάνες των fan coil, στο κύκλωμα κυκλοφορεί ακόμη λιγότερο. Γι' αυτό ελέγχεται ο ελάχιστος όγκος νερού που ζητά ο κατασκευαστής της αντλίας, ώστε η αντλία να μην ανάβει και σβήνει συνέχεια και να ολοκληρώνει την απόψυξη. Όπου δεν φτάνει, μπαίνει δοχείο αδρανείας.

Πότε χρειάζεται και πόσα λίτρα, στον οδηγό μας για το δοχείο αδρανείας για αντλία θερμότητας και στον δωρεάν υπολογισμό δοχείου αδρανείας. Για εγκαταστάσεις με ψύξη, το δοχείο πρέπει να είναι για θερμό και ψυχρό νερό, όπως τα δοχεία αδρανείας θέρμανσης και κλιματισμού ACF. Δείτε και τις αντλίες θερμότητας που διαθέτουμε.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Η χαμηλή ταχύτητα μειώνει τον θόρυβο και την αίσθηση ρεύματος. Ο αισθητήρας νερού των Crystal SMART WiFi κρατά τον ανεμιστήρα σβηστό μέχρι το νερό να έχει τη σωστή θερμοκρασία, ώστε να μη βγαίνει κρύος αέρας στη θέρμανση. Όπου ο θόρυβος μετρά πολύ, υπάρχουν και μονάδες που θερμαίνουν με σβηστό ανεμιστήρα, με μικρότερη απόδοση, όπως τα ενδοδαπέδια MINIB με φυσική κυκλοφορία και οι εκδόσεις Olimpia Splendid Bi2 με πάνελ ακτινοβολίας.

Πώς να επιλέξετε

Το μέγεθος του fan coil βγαίνει από τις θερμικές απώλειες και το ψυκτικό φορτίο κάθε χώρου, όχι από τα τετραγωνικά. Υπολογίστε τα με τον δωρεάν υπολογισμό αντλίας θερμότητας κατοικίας, με θερμικές απώλειες κατά EN 12831 και κλιματικά δεδομένα ΤΟΤΕΕ 20701-3, ή στείλτε μας την κάτοψη. Μετά ελέγχετε τα εξής.

Ισχύς στη θερμοκρασία του δικού σας νερού

Οι κατάλογοι δίνουν τη θέρμανση σε συγκεκριμένες θερμοκρασίες νερού, για παράδειγμα 70/60 °C στα Crystal και 75/65 °C στα MINIB, που είναι θερμοκρασίες λέβητα. Με αντλία θερμότητας το ίδιο fan coil αποδίδει λιγότερο. Παράδειγμα με ένα Crystal SMART WiFi 400 στην υψηλή ταχύτητα:

Με νερό 45 °C δίνει λίγο πάνω από τη μισή ισχύ από ό,τι με 70 °C. Ζητήστε τις αποδόσεις στη θερμοκρασία που θα δουλεύει η αντλία σας. Στην ψύξη κοιτάξτε και την αισθητή ισχύ, γιατί αυτή συγκρίνεται με το αισθητό φορτίο του χώρου. Το ίδιο μοντέλο δίνει 1,5 kW ολική και 1,25 kW αισθητή ψύξη με νερό 7/12 °C.

Θόρυβος στην ταχύτητα που θα χρησιμοποιείτε

Ένα fan coil που επιλέγεται οριακά δουλεύει συχνά στην υψηλή ταχύτητα, όπου ακούγεται περισσότερο. Συγκρίνετε στάθμες θορύβου μόνο αν έχουν μετρηθεί με τον ίδιο τρόπο. Για παράδειγμα, ο θόρυβος των Crystal δίνεται κατά ISO 7779 και των MINIB ως στάθμη σε απόσταση 2 m.

Διαστάσεις και θέση

Μετρήστε το βάθος και το μήκος που χωρά, μαζί με τις αποστάσεις που ζητά ο κατασκευαστής. Για τα Crystal SMART WiFi το εγχειρίδιο ζητά 80 mm από το δάπεδο σε τοποθέτηση δαπέδου, 20 mm στα πλάγια και 140 mm ελεύθερα γύρω από την είσοδο και την έξοδο του αέρα. Στα ενδοδαπέδια, η εσοχή στο δάπεδο έχει βάθος ίσο με το ύψος του καναλιού συν 5 έως 30 mm. Η θέση χρειάζεται και διαδρομή για την αποχέτευση των συμπυκνωμάτων.

Έλεγχος

Θερμοστάτης ή πίνακας σε κάθε μονάδα, ταχύτητες, χρονοδιακόπτης, έλεγχος από το κινητό ή σύνδεση σε σύστημα διαχείρισης κτιρίου (BMS). Τα Crystal SMART WiFi έχουν πίνακα αφής, WiFi, θύρα RS-485 και αισθητήρα θερμοκρασίας νερού, και δέχονται δίοδη ή τρίοδη ηλεκτροβάνα που ελέγχεται από τη μονάδα. Τα MINIB ελέγχονται ανά ζώνη με τον θερμοστάτη αφής UT15, που έχει WiFi, ή με σήμα 0–10 V από BMS.

Κινητήρας ανεμιστήρα

Οι κινητήρες DC Inverter ή EC, δύο ονομασίες για την ίδια τεχνολογία, ρυθμίζουν ομαλά τις στροφές και καταναλώνουν λίγο ρεύμα. Τα Crystal SMART WiFi έχουν μοτέρ DC Inverter έως 39 W και τα MINIB ανεμιστήρα EC ασφαλούς τάσης 24 V.

Τι επηρεάζει το κόστος εγκατάστασης

Το κόστος μιας εγκατάστασης fan coil εξαρτάται από το σπίτι και από το σύστημα, γι' αυτό δίνεται με προσφορά για το συγκεκριμένο έργο. Το επηρεάζουν κυρίως τα εξής.

• Πόσες μονάδες χρειάζονται και τι μεγέθους, από το φορτίο κάθε χώρου.
• Ο τύπος. Τα κρυφά θέλουν κατασκευή σε γυψοσανίδα ή ψευδοροφή και τα ενδοδαπέδια εσοχή στο δάπεδο, που σχεδιάζεται μαζί με το δάπεδο.
• Οι σωληνώσεις, νέες ή υπάρχουσες, η διατομή τους και η μόνωση για το κρύο νερό.
• Η αποχέτευση των συμπυκνωμάτων από κάθε μονάδα.
• Η ηλεκτρική τροφοδοσία κάθε μονάδας και η καλωδίωση των θερμοστατών.
• Ο εξοπλισμός κάθε μονάδας, όπως ηλεκτροβάνες, φίλτρο νερού, θερμοστάτης και πόδια δαπέδου.
• Το υπόλοιπο σύστημα, δηλαδή η αντλία θερμότητας ή ο λέβητας, το δοχείο αδρανείας, οι κυκλοφορητές και το δοχείο διαστολής.
• Σε υπάρχον σπίτι, οι εργασίες για να περάσουν οι νέες σωληνώσεις, μέσα στους τοίχους ή περιμετρικά.
• Η μελέτη από μηχανολόγο μηχανικό.

Στείλτε μας την κάτοψη ή τα φορτία ανά χώρο και σας στέλνουμε πρόταση με τύπους και μεγέθη, μαζί με προσφορά για τον εξοπλισμό.

Έχετε ήδη καλοριφέρ;

Τα σώματα καλοριφέρ θερμαίνουν, αλλά δεν μπορούν να ψύξουν, γιατί δεν έχουν ανεμιστήρα ούτε λεκάνη για τα συμπυκνώματα. Η αλλαγή τους σε fan coil θέλει μελέτη για σωληνώσεις, μόνωση και αποχέτευση. Τι χρειάζεται και πότε αξίζει, στο άρθρο μας για τη μετατροπή καλοριφέρ σε fan coil. Αν κρατήσετε τα σώματα μόνο για θέρμανση με αντλία θερμότητας, ελέγξτε αν αρκούν με τον δωρεάν υπολογισμό απόδοσης θερμαντικών σωμάτων.

Ερωτήσεις

© 2026 GENIKI THERMANSEON GROUP SA. Το κείμενο αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της εταιρείας. Η αναδημοσίευσή του επιτρέπεται μόνο αυτούσια, με διατήρηση των ενεργών συνδέσμων και με ενεργό σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο.